Outobiografie

Clinton V. du Plessis

 

 

“It’s my party, and I’ll cry if I want to
Cry if I want to, cry if I want to
You would cry too if it happened to you.”

– Lesley Gore

 

 

Die taal was goed vir my

meer dan die Taal met sy (be)perk en (be)paal

só, lees my verhaal:

hiérdie is my teks

my storie, my versie,

geleef en beleef

eerstehands

net ek sal besluit waar en

wanneer om hierdie monster van onthou finaal nekom te draai

 

steeds ken ek my plek, in elke gesprek

uit eie keuse loop ek katvoet

daar spoor vooroordeel in my bloed

ek was, anders as Jorik,

in die baarmoeder van ‘n lokasie

tussen die rituele met voorvaders

en die pre-okkupasie met gestorwe geeste

die onwettige biermaak van die shebeens

die offers, met reëlmaat, vir die seën,

bees met mes se blink lem geslag

en die verontwaardige affront van Umlungu

wat meer omgee vir dier dan mens, of hoe?

Die umgidi,

met bloed gekook en stomende vleis in skottels

en pepperboomtak

wat vlieg moes verdryf

en die seun met die man se nuwe trotse lyf

só het ek geleer

leef en laat leef

beleef en meeleef

 

Maar ook, hierdie ander land se snykant

julle dáár,

kindertjies klein, maar nie-bleek en onrein,

effe weg,

buite die kollig se kief binnekring

na agter

nog bietjie,

na buite

so ja!

dáár na die kant toe en klaar.

 

Onskuld, ons skuld, skuld,

die toekoms is ʼn onbetaalde tjek.

 

Jy moet ophou om te onthou

klink die refrein,

kyk net, vorentoe

die toekoms van die Taal is ‘n betaalkanaal

die uitkoms,

nuwe narratiewe, nuwe narre,

nuwe nare broeders,

blas en gebreinspoel met opsies vir voorkeur-aandele

hier kiep-kiep, daar kiep-kiep

‘n ghoema hier, ‘n ghoema daar,

en woerts jy’s binne-in die (nuwe) laer.

 

Flitse uit my verlede:

die polisie, die Opperman en die flitslig

in die nag en die bruin vrou

met die ligte gelaat, die lippe rooi,

en die groot taboe van die boer wat met die kroeshaar hoer

paar, nakend gevind tussen die wit lakens

by ruskamer, tussen treine, tussen skofte,

mans wat met ysterrooi gelooide begeertes

wag tussen stasies,

ontugtig, dié vrou, met die mooie dogter

met die ligte gelaat

en haar stil man,

wat pakkies op en af van goederetrein laai,

hy wat nooit ʼn woord durf praat

oor sy vrou se lyflike kleurverraad.

 

Of

die Indiër van Grahamstad wat smous met lorrie

en glimlag en oorleef-Afrikaans moes leer praat

met geduldige vrag groente en vrug

hy wat opskryf op die boek en jou

volgende maand vir hierdie maand se gelag

laat betaal, ʼn goeie Koelie, aldus my ma.

 

 

 

Maar hy moes diskreet geparkeer onder God se bloedige oranje-blanje-blou son

buite die munisipale grens

om die plaaslike handel te beskerm,

só besluit die verkose raad na gebed.

 

Skakerings van ʼn nuwe land?

die skyn bedrieg, my vriend

kom ons skryf en tell op die man af

los die subtiele showing vir die skryfskole

met voorskriftelike drogredenasies

want:

vreemder as fiksie is onse waarheid

vergun my my swartgalligheid toe, asseblief,

juig en jubel julle gerus

maar weet

daar is geen wederkoms

geen vol vleispotte in treine se eens swierige eetwaens nie.

 

Die deur skreef oop

ek huiwer, die verlede sit aan my skoensole vas,

soos klei, soos modder, soos gom,

steeds weier ek steeks om te (be)hoort

ongehoord moet my woord bly

 

Weereens, ek is geen joernalis, geen Jorik

ek is die verwerpte hoeksteen in die taalmonumente

tog , hou ek boek in die nag

flentertjies papier, knipsels,

ek skryf die grootboek op, van reg en onreg

van gee en ontneem

in die laboratorium van die uitnemende woord

kweek hy proefbuisdigters, geneties fyn

die digter se gesig plooi tot erosieslote

op die voorplat van sy laaste bundel.

 

Ek staan met die ketting en die slot:

ek bepaal nou, hiér is toegang streng voorbehou

hiérdie is my klein heilige ruimte

en, soos die ander hardegatdigter, van weleer, sweer ek:

geen N.G predikant

geen N.B keurder

sal by my graf durf kom …